![]() 'Muysc cubun' | |
---|---|
Faláu en | ![]() |
Rexón | Cundinamarca, Boyacá, Santander |
Falantes | Nativos |
Familia | Chibcha Magdalénico |
Alfabetu | Llatín |
Estatus oficial | |
Oficial en | Nengún país |
Reguláu por | Cubun |
Códigos | |
ISO 639-1 | nengún |
ISO 639-2 | chb
|
ISO 639-3 | chb
|
L'idioma muisca, o en dómines coloniales chibcha (autoglotónimu muysccubun */mʷɨskkuβun/), ye una llingua estinguida perteneciente al subgrupu magdalénico de la familia llingüística chibchense que foi falada nel actual territoriu del altiplanu cundiboyacense. Debíu al gran númberu de los sos falantes, en 1580 foi declarada Llingua Xeneral del Nuevu Reinu de Granada. Creáronse cátedres de Llingua Xeneral en Santa Fe onde se enseñaba l'idioma muisca a los sacerdotes que teníen d'evanxelizar a los indíxenes de los «valles de Bogotá y Tunja», epicentros de los sos dos principales dialeutos. L'idioma muisca ye conocíu gracies a les cróniques y les "fontes primaries de la llingua muisca", cinco documentos de corte llingüísticu ellaboraos a finales del sieglu XVI y empiezos del sieglu XVII por misioneros de les órdenes dominica y agustiniana col únicu interés d'evanxelizar a los indíxenes muiscas.
Estes actividaes aguiyaron la ellaboración de gramátiques, catecismos y vocabularios, unos inéditos y otros publicaos, que fixeron pasar l'idioma muisca de llingua ágrafa a llingua escrita, lo que dexó a filólogos y llingüistes del sieglu XIX averase a la conocencia de dicha llingua, escastada oficialmente arriendes de la Real Cédula de Carlos III qu'ordenó'l 16 d'abril de 1770 la enseñanza del castellán como llingua oficial del Imperiu. Sicasí, dende muncho primero l'idioma muisca dexara de falase en dellos llugares del altiplanu, como prueba'l fechu de qu'en Tabio, el 17 de marzu de 1751, el Fiscal Proteutor don Juan Antonio Peñalver empecipió visita a dichu conceyu y al so agregáu Subachoque, apregonando na plaza «por voz de llingua española por non falase yá la de los indios».[1]
© MMXXIII Rich X Search. We shall prevail. All rights reserved. Rich X Search